Licht
Het elektromagnetisch spectrum: waar zichtbaar licht vandaan komt
Het licht dat een LED-scherm uitstraalt is een vorm van elektromagnetische straling, net als radiogolven of röntgenstralen. Toch zien onze ogen maar een flinterdun stukje van dat hele spectrum. Hier ontdek je welk stukje, en waarom.
Alles wat we ‘licht’ noemen is een soort golf: een trilling die zich door de ruimte voortbeweegt. Er bestaan heel veel soorten van die golven. Sommige gebruiken we om radio te luisteren, andere om eten op te warmen in de microgolfoven, en weer andere gebruikt de dokter om een foto van je botten te maken.
Onze ogen kunnen maar een heel klein groepje van die golven zien. Dat noemen we zichtbaar licht. Alle kleuren die je kent, van rood tot violet, zitten in dat kleine groepje. De rest van de golven is er wel, maar we kunnen ze gewoon niet zien.
Een LED-scherm maakt precies die zichtbare golven, in de juiste kleuren, zodat jij een beeld ziet.

Licht is elektromagnetische straling: een golf van een elektrisch en een magnetisch veld die samen door de ruimte reizen. Het volledige elektromagnetisch spectrum ordent al die straling van lange naar korte golflengte. Isaac Newton toonde in de 17de eeuw met een prisma aan dat wit licht uiteenvalt in de afzonderlijke kleuren van het zichtbare spectrum.

Van radiogolven tot gammastraling
Geordend van lange naar korte golflengte komen achtereenvolgens: radiogolven, microgolven, infrarood, zichtbaar licht, ultraviolet, röntgenstraling en gammastraling. Zichtbaar licht is daarin maar een smalle band tussen ongeveer 380 en 700 nanometer (een nanometer = een miljardste meter). Daaronder en daarboven gaat de straling gewoon door, maar onze ogen reageren er niet op.
Waarom dit telt voor een scherm
Een LED zet elektrische energie om in straling met een welbepaalde golflengte, en dus in een welbepaalde kleur. Door rode, groene en blauwe LED’s te combineren ontstaat elke kleur die het scherm toont. Infrarood (warmte) en ultraviolet vallen buiten wat we zien; een goed ontworpen LED stopt zijn energie zoveel mogelijk in de zichtbare band.
Elektromagnetische straling plant zich in vacuüm voort met de lichtsnelheid c ≈ 3 × 10⁸ m/s. Golflengte (λ) en frequentie (ν) hangen samen via c = λ·ν, en de energie per foton via E = h·ν (met h de constante van Planck). Hoe korter de golflengte, hoe hoger de frequentie en de fotonenergie.

De zichtbare band in context
De zichtbare band (≈ 380-700 nm) is, logaritmisch bekeken, minuscuul vergeleken met het volledige spectrum, dat reikt van kilometerlange radiogolven tot picometer-korte gammastraling.
| Gebied | Golflengte (orde van grootte) |
|---|---|
| Radiogolven | > 1 m |
| Microgolven | 1 mm – 1 m |
| Infrarood | 700 nm – 1 mm |
| Zichtbaar licht | 380 – 700 nm |
| Ultraviolet | 10 – 380 nm |
| Röntgenstraling | 0,01 – 10 nm |
| Gammastraling | < 0,01 nm |
Smalbandige emissie van LED’s
In tegenstelling tot een gloeilamp, die een breed continu spectrum uitstraalt en veel energie als infrarood (warmte) verliest, zendt een LED smalbandig licht uit rond een dominante golflengte (spectrale halfwaardebreedte typisch enkele tientallen nm). Dat maakt LED-kleuren verzadigd en energiezuinig: vrijwel alle uitgestraalde energie valt binnen de zichtbare band. Witte LED’s bereiken wit door een blauwe chip met een gele fosfor te combineren, of door rode, groene en blauwe chips samen te mengen.