Licht

Golflengte en frequentie: hoe licht zijn kleur krijgt

Kleur is geen toeval: elke kleur licht hoort bij een welbepaalde golflengte. Dat verklaart waarom we een LED-kleur exact in nanometer kunnen beschrijven, en waarom ons oog de ene kleur veel feller ervaart dan de andere.

Kies je niveau:

Licht beweegt in golfjes, een beetje zoals golven op het water. Bij sommige golven liggen de toppen ver uit elkaar, bij andere dicht bij elkaar.

De afstand tussen twee toppen heet de golflengte. En die golflengte bepaalt de kleur! Rood licht heeft langere golfjes, blauw licht heeft kortere golfjes. Zo weet je oog welke kleur het ziet.

Grappig genoeg ziet ons oog geelgroen licht het allerbest. Daarom vallen geel en groen extra goed op, zelfs van ver.

Golflengte en frequentie van een lichtgolf
De golflengte (λ) is de afstand tussen twee golftoppen; de frequentie (ν) is het aantal golven per seconde. Hoe hoger de frequentie, hoe korter de golflengte.

Omdat licht zich als een golf gedraagt, kunnen we twee dingen meten: de golflengte (de afstand tussen twee golftoppen) en de frequentie (het aantal golven dat per seconde een punt passeert). Beide zijn omgekeerd evenredig: hoe hoger de frequentie, hoe korter de golflengte, en omgekeerd.

Golflengte en frequentie van een lichtgolf
De golflengte (λ) is de afstand tussen twee golftoppen; de frequentie (ν) is het aantal golven per seconde. Hoe hoger de frequentie, hoe korter de golflengte.

Golflengte beschrijft kleur exact

We zeggen meestal ‘rood’, ‘groen’ of ‘blauw’, maar in de LED-wereld is een preciezere taal nodig. Daarvoor gebruiken we de golflengte in nanometer (nm). Rode LED’s die in outdoor-schermen worden gebruikt liggen bijvoorbeeld rond 625 nm. Het menselijk oog ziet golflengten tussen ongeveer 400 en 700 nm.

Niet elke kleur lijkt even fel

In een goed verlichte omgeving is het oog het gevoeligst voor licht rond 555 nm (geelgroen), en veel minder gevoelig voor diep rood en blauw. Bij gelijke energie lijkt geelgroen licht dus feller. Dat is precies waarom hi-vis kleding en veel waarschuwingsschermen geelgroen zijn, en waarom dat meespeelt bij het ontwerp van een leesbaar scherm.

Voor elektromagnetische straling geldt c = λ·ν, met c de lichtsnelheid. Golflengte en frequentie zijn dus elkaars inverse bij constante c. Voor zichtbaar licht is golflengte (nm) de gangbare beschrijving; de dominante golflengte bepaalt de waargenomen tint. Kleurperceptie zelf hangt echter van meer af dan golflengte alleen: ook tint (hue), verzadiging (saturatie) en helderheid spelen mee.

Golflengte en frequentie van een lichtgolf
De golflengte (λ) is de afstand tussen twee golftoppen; de frequentie (ν) is het aantal golven per seconde. Hoe hoger de frequentie, hoe korter de golflengte.

De ooggevoeligheid V(λ)

De spectrale gevoeligheid van het oog bij daglicht wordt beschreven door de photopische luminositeitsfunctie V(λ), met een piek op 555 nm. Deze functie vormt de brug tussen radiometrie (fysische energie) en fotometrie (waargenomen helderheid): twee lichtbronnen met dezelfde stralingsenergie maar verschillende golflengte leveren een verschillende lichtstroom in lumen.

Gevolg voor LED-displaykleur

Omdat een LED smalbandig rond een dominante golflengte straalt, zijn LED-primairen sterk verzadigd. Het mengen van rood, groen en blauw (additieve kleurmenging) levert een breed kleurbereik (gamut). De keuze van de exacte golflengten van de R-, G- en B-chips bepaalt mee de grootte van dat kleurbereik en de witbalans van het scherm.

Een vraag over LED-displays? Contacteer ons

Waar bent u naar op zoek?