Moderne LED-technologie
Grijswaarden en kleurdiepte (bits)
Een scherm dat mooie, vloeiende kleurovergangen toont zonder lelijke ‘strepen’, heeft veel grijswaarden. Die rijkdom aan helderheidsstapjes per kleur noemen we de kleurdiepte, uitgedrukt in bits.
Elk lichtpuntje kan niet alleen aan of uit, maar ook in heel veel tussenstapjes van helder naar donker schijnen. Hoe meer tussenstapjes, hoe zachter de kleuren in elkaar overlopen.
Heeft een scherm te weinig stapjes, dan zie je in een lucht of een schaduw plots strepen in plaats van een zachte overgang. Veel stapjes = mooie, vloeiende beelden. Dat noemen we de kleurdiepte.
De grijswaarden (grayscale) zijn het aantal helderheidsniveaus dat een scherm per primaire kleur (rood, groen, blauw) kan tonen. De kleurdiepte drukt dat uit in bits: 14-bit = 2¹⁴ = 16.384 niveaus per kleur, 16-bit = 2¹⁶ = 65.536 niveaus per kleur.
Waarom meer bits beter is
Meer niveaus geven zachtere kleurovergangen en minder banding (zichtbare strepen of contouren). Het verschil valt vooral op in donkere scènes en wanneer de helderheid van het scherm wordt teruggeregeld: een 14-bit scherm verliest dan snel effectieve grijswaarden, terwijl een 16-bit scherm ook bij lage helderheid fijne details behoudt. Voor zowel indoor als outdoor wordt minstens 14-bit aanbevolen.
Aantal kleuren
Het totale aantal weergeefbare kleuren is het aantal niveaus tot de derde macht (rood × groen × blauw). Bij 16-bit per kleur loopt dat in de biljoenen kleuren. In de praktijk is meer kleurdiepte vooral merkbaar als ‘rust’ in het beeld: geen sprongen in verlopen, ook bij weinig licht.
Grijswaarden worden gerealiseerd via pulsbreedtemodulatie (PWM): de driver schakelt elke LED zeer snel aan/uit met een variabele dutycycle, zodat het oog een gemiddelde helderheid integreert. De bitdiepte bepaalt de resolutie van die helderheidsschaal: 14-bit = 16.384 stappen, 16-bit = 65.536 stappen per kanaal.
Low-grayscale-verlies en refresh
De uitdaging is dat de effectieve grijswaarde daalt naarmate de globale helderheid wordt teruggebracht (bv. ’s nachts of bij dimmen): bij een 14-bit scherm verschijnt dan banding in donkere partijen, terwijl 16-bit ook bij ~10% helderheid zijn detail behoudt. Hoge bitdiepte en een hoge refreshfrequentie gaan hand in hand: om veel grijswaarden foutloos en flikkervrij weer te geven is voldoende refresh- en scanvermogen nodig. Een gangbare praktijkkeuze is 14-bit bij 3.840 Hz.