Światło
Pomiar światła: radiometria i fotometria
Jak „silne” jest światło? Są na to dwie odpowiedzi: odpowiedź fizyczna w energii i odpowiedź uwzględniająca ludzkie oko. Dla ekranów liczy się ta druga. Ten artykuł wyjaśnia różnicę, z lumenem, kandelą, luksem i nitem.
Światło można „mierzyć” na dwa sposoby. Pierwszy po prostu liczy, ile energii jest w świetle, tak jak zrobiłoby to urządzenie. Drugi patrzy, jak jasne wydaje się światło naszym oczom.
Te dwa nie są tym samym! Nasze oko widzi niektóre kolory znacznie lepiej niż inne. Dlatego dla ekranów zawsze używamy drugiego sposobu: pomiaru tak, jak widzi to człowiek.
Istnieją dwa systemy pomiaru natężenia światła. Radiometria mierzy czystą energię promienistą, wyrażoną w watach lub dżulach, niezależnie od oka. Fotometria mierzy tę samą energię, ale ważoną według tego, jak reaguje na nią ludzkie oko. Dla wyświetlaczy fotometria jest właściwą metodą.
Cztery wielkości fotometryczne
| Wielkość | Jednostka | Co mówi |
|---|---|---|
| Strumień świetlny | lumen (lm) | Całkowita ilość światła, którą źródło wysyła we wszystkich kierunkach. |
| Światłość | kandela (cd) | Ile światła biegnie w jednym określonym kierunku. |
| Natężenie oświetlenia | luks (lx) | Ile światła dociera do powierzchni. |
| Luminancja | cd/m² (nit) | Jak jasna wydaje się powierzchnia: najbliżej „jasności”. |
Dlaczego fotometria dla ekranów
Ekran tworzy się, aby był oglądany przez ludzi. Dlatego wyrażamy jasność w nitach (cd/m²), wielkości fotometrycznej. Tak porównuje się ekrany w sposób odpowiadający temu, co obserwator naprawdę widzi, zamiast w niewidzialnej energii.
Radiometria określa energię promienistą w bezwzględnych jednostkach fizycznych (strumień promienisty w watach, natężenie promieniowania w W/sr, napromienienie w W/m², radiancja w W/sr/m²). Fotometria waży każdą wielkość radiometryczną fotopową funkcją widzialności V(λ), która osiąga maksimum przy 555 nm. Dzięki temu każda wielkość radiometryczna otrzymuje fotometryczny odpowiednik.
Cztery fotometryczne wielkości SI
| Wielkość | Symbol | Jednostka SI | Odpowiednik radiometryczny |
|---|---|---|---|
| Strumień świetlny | Φv | lumen (lm) | Strumień promienisty (W) |
| Światłość | Iv | kandela (cd = lm/sr) | Natężenie promieniowania (W/sr) |
| Natężenie oświetlenia | Ev | luks (lx = lm/m²) | Napromienienie (W/m²) |
| Luminancja | Lv | cd/m² (nit) | Radiancja (W/sr/m²) |
Kandela jest jednostką podstawową SI. Natężenie oświetlenia podlega prawu odwrotności kwadratu: E = I / d². Źródło punktowe 36 cd daje na 3 m natężenie oświetlenia 36/3² = 4 luksy.
Odbicie zamyka łańcuch
Na powierzchni odbicie łączy padające natężenie oświetlenia (luksy) z odbitą luminancją (cd/m²): współczynnik odbicia to stosunek luminancji do natężenia oświetlenia. Przy ekranach zewnętrznych jest to kluczowe: padające światło słoneczne (dziesiątki tysięcy luksów) jest częściowo odbijane i obniża skuteczny kontrast. Stąd połączenie wysokiej własnej luminancji z czarnymi, słabo odbijającymi powierzchniami ekranu.